रमित बि.क. बाजुरा १८ माघ । छाउ प्रथाको असर र चुनौतिबारे अध्ययन गर्न संघिय संसदका सांसदहरुको टोली बाजुरामा आएको छ ।

प्रतिनिधि सभा महिला तथा सामाजिक विकास समिति अन्र्तगतको उपसमितिका संयोजक गणेशसिंह ठगुन्नाको नेतृत्वमा आएको टोलीले तीन आमा छोराको मृत्यु भएको स्थान सहीत अन्य सरोकारवाला निकायसँगको छलफल तथा स्थलगत अध्ययन गर्ने गरी बाजुरा आएको हो ।
बाजुरा आईपुगेको पहिलो दिन टोलीले मार्तडीमा सरोकारवालासँग खुला छलफल तथा अन्र्तक्रिया कार्यक्रम सञ्चालन गरेको छ । छाउ प्रथा र यसका असर विषयमा स्थानीय तहका जनप्रतिनिधि, सुरक्षा निकायका प्रमुख प्रतिनिधि, गैर सरकारी संस्थाका प्रतिनिधि महिला तथा किशोरीसँग अन्र्तक्रिया गरेको हो ।
टोलीमा उपसमिति संयोजक सांसद गणेशसिंह ठगुन्ना, लालबहादुर थापा, अृमता थापामगर, गंगा चौधरी, विमला नेपाली, रुवीराज निकराजी सहीत समिति सचिव, यूएनडिपीका दिल्लीराज पन्त समेत टोलीमा सहभागि छन् ।

बाजुराको बुढीनन्दा नगरपालिका ९ अँगाउपानीमा पुस २४ गते तीन आमा छोराको एकै दिन छाउ गोठमा मृत्युभएपछि घटनाले महत्व पाएको हो ।
छाउ प्रथा विरुद्धको कानुन बनिसक्दा पनि छाउ प्रथाकै कारण अकालमै ज्यान गुमाउनु पर्ने, चिसो गोठमा बस्दा विभिन्न रोगको संक्रमण र असुरक्षीत जीवन बिताउन पर्ने समस्या विद्यमान रहेकोले त्यसको अन्त्यका कसरी हुन्छ भन्ने उद्देश्य बोकेर बाजुरा आएको टोली संयोजक एवं सांसद गणेशसिंह ठगुन्नाले बताएका छन् ।
सुदूरपश्चिम र कर्णाली प्रदेशमा छाउ प्रथाको बढी समस्या देखिएको र गाई गोरु बाँध्ने कोठ, बन्ध कोठामा सुत्नु पर्ने परिस्थितिको अन्त्यका लागि स्थलगत अध्ययन गर्ने गरि सांसदको जम्बो टोली बाजुरामा आएको सांसद अमृता थापा मगरले बताएकी छन् ।
मार्तडीमा आयोजित छलफल कार्यक्रममा सांसद गंगा चौधरीले छाउ मान्ने र मान्न दबाब दिने आमा, बुबा, सासु, ससुरा, श्रीमान जो कोहीलाई पनि कानुनी कारवाही गर्न समितिले प्रहरी प्रशासनलाई निर्देशन दिईसकेको बताएकी छन् ।
गोठ गाई गोरु बाध्य स्थान भएकोले छाउपडी बस्ने घरलाई गोठ नभनी छाउ कोठा भन्नु पर्ने अन्र्तक्रिया कार्यक्रममा बाजुराबाटै प्रतिनिधीत्व गर्ने सांसद लालबहादुर थापाले बताएका छन् । थापाले स्थानीय तह, स्थानीय राजनीतिक दल बढी जिम्मेवार हुनु पर्ने र त्यसको सुरुवाद प्रत्येक राजनीतिक दलले पार्टी संगठन कमिटीबाटै सुरु गर्नु पर्ने सुझाव दिएका छन् ।
गोठमै आमा छोराको मृत्युपछि जिल्लामा छाउ गोठ भत्काउन सुरु गरिएको छ । बुढीनन्दा नगरपालिकाले सबै प्रकारका सुविधा नै रोक्ने गरि कार्यविधि निर्माण गर्न लागेको छ । त्यही कुरालाई संकेत गर्दै सांसद विमला नेपालीले गोठ भत्काएर मात्र समस्या हल नहुने भएकोले मानसिकता नै बदल्ने खालको नीति लिन टोली आएको बताएकी छन् ।
भगवान प्रति आस्था राख्ने, दुर्गा, लक्ष्मी, सरस्वतीलाई पुजा गर्ने समाज आफ्नै छोरी बुहारी प्रति अपमान र हिंसा गरिरहेको प्रति सांसद रुवीराज निकरानीले दुःख व्यक्त गरेकी छन् ।
कार्यक्रममा बडिमालिका नगरपालिका उपप्रमुख कविता विकले छाउ प्रथाको अन्त्यका लागि विशेष खालको नीति लिएर कार्यक्रम सञ्चालन गर्ने बताएकी छन् । प्रमुख जिल्ला अधिकारी चेतराज बरालले जिल्लामा ३१५ वटा छाउ गोठ रहेको, ६६ वटा भत्काई सकेको र बाँकी प्रक्रियामा रहेको जानकारी गराएकी थिए ।
अम्बा बोहरा सहीत सन्तानको मृत्युको विषयमा कारवाही गर्न खोज्दा पनि श्रीमान भारत रहेको र सासु ससुरा अलग भएकोले कारवाही गर्न नसकिएको अधिकारी बरालका भनाई छ ।
संसदीय सहयोग परियोजना युएनडिपीको सहयोग र महिला तथा सामाजिक विकास समितिको आयोजनामा सञ्चालित अन्र्तक्रियामा छाउ प्रथा, स्थानीयको मान्यता, र अवस्था बारे पीसविन परियोजना अधिकृत मेनका मल्लले जानकारी गराएकी हुन् ।
कार्यक्रममा रामबहादुर खत्री, लालबहादुर रोकाया, सन्तोषी रावल, झलकी कुमारी जोशी, तुलादेवी खड्का,शुभद्रा पाण्डे, विनिस्ता धामी, सिता बराल थापा, प्रदीपराज जोशी, कमल कुमारी शाह सहीतले सचेतनाको कमी, पुरुषको दबाब, महिलाकै गुनासो बढीका कारण छाउ कुप्रथा कायम रहेको बताएका छन् ।

कार्यक्रममा जिल्ला समन्वय समितिका प्रमुख नरेन्द्र कुमार रोकाया सहीत ५ सय बढीको संख्यामा सहभागि थिए । टोली भोलि विहान पाण्डुसैन जाने कार्यक्रम रहेको बुझीएको छ ।