धनगढी‚ १ माघ । दिपायलमा रहेको दिल्पेश्वर मठदेखि तल गंगा सेती र गोदावरी नदिको संगम स्थलमा बासुधारा नाम गरिएको एक पवित्र शिवालय तीर्थ स्थलमा मकर मेला लागेको छ।

विभिन्न देवादी देवहरुको तपस्यास्थल भएको यो पावन भूमिमा गंगा सीता उत्तर तर्फ बहिरिएपछि गंगा उत्तराभिमूखि भई  सम्पूर्ण ब्रमाण्डमा रहेका महान तीर्थस्थलहरु पाउन सकिन्छ भन्ने पौराणीक मान्यताका अनुसार मेला लाग्ने गरेको स्थानीयको बताउँछन्।

‘बसु’ नाम गरेका स्वर्गका प्रसिद्घ देवताले यस बासुधारा क्षेत्रमा अष्ट लक्ष्मीलाई स्मेत साथमा ल्याई यस  क्षेत्रमा लामो समयसम्म जलधारा युक्त भएको भन्ने किंवदन्ति रहेको छ।

त्रेतायुगी अयोध्याका राजा दिलिपले बासुधारा मन्दिरको मुनि रहेका स्नान कुण्ड, पितृ कुण्ड, शाही स्नान कुण्ड, मोक्ष कुण्ड र अन्य कुण्डहरुमा स्नान गरी वर, पर स्थल विशेष पुजनादी कार्यहरु गरी हालको दिल्पेश्वर मठलाई निवास स्थान बनाएका थिए।

यसै गरी गोलोकबाट नन्दिनी नामक गाई ल्याई गाईद्वारा नै दुधको धारा दिइरहेको ठाँउमा जोतिलिङ्ग भेटियो र स्व लिङ्गको पूजा, आराधना गरी यस पवित्र देव भूमिमा बस्दै तपस्या गरी मुक्ति पाएको पौराणिक मान्यता रहेको पाइन्छन्।

यिनै पौराणिक अभिलेखका अनुसार मकर सक्रान्तिका दिन बाईस धारा उत्तर बाहिनि सीता क्षेत्रमा स्थान र पृतृकार्य गर्दा मनोकामना पूरा हुने जन बिश्वास छ ।  मेलामा उपस्थित भई पुण्य कमाउन हुन श्रदालु भक्तजनहरुलाई दिल्पेश्वर मठ बासुधारा क्षेत्र बिकास समिति दिपायल डोटिले हार्दिक अनुरोध गरेको छ।